Đảm
bảo nhu cầu canxi
Nhu cầu canxi khác nhau theo từng giai
đoạn cuộc đời. Thông thường bộ xương người lúc sơ sinh có xấp xỉ 25g canxi. Ở
phụ nữ trưởng thành, con số này dao động từ 1.000 đến 1.200g.
Không như protein, lượng canxi trong cơ
thể con người được giữ lại luôn thấp hơn so với lượng tiêu hoá. Canxi bị tiêu
hao hàng ngày qua da, tóc và mồ hôi, cũng như qua đường tiêu hoá, qua nước tiểu
và các hệ bài tiết. Tuy vậy, canxi không có quá trình tái hấp thu trở lại. Qua
các thử nghiệm trên động vật cũng như quan sát trên người, người ta nhận thấy
khẩu phần canxi thấp có thể không hạn chế sự phát triển chiều dài và bề rộng
của xương. Tuy nhiên, điều này sẽ dẫn đến kết quả vỏ xương mỏng và ít hơn, độ
đậm chất khoáng trong xương giảm đi, khiến xương giòn và dễ gãy.
Loãng
xương, bệnh của người già?
Nhiều người nghĩ rằng bệnh loãng xương
không dính dáng gì đến lứa tuổi dưới 20. Thực tế cho thấy, việc đảm bảo khẩu
phần canxi trong giai đoạn đang phát triển rất quan trọng và có ý nghĩa dự phòng
loãng xương khi về già.
Tuổi niên thiếu chính là thời kỳ cơ bản
để xây dựng một khung xương vững chắc. Vì thời điểm bắt đầu dậy thì cho
đến cuối tuổi vị thành niên là giai đoạn bộ xương phát triển nhanh
nhất. Bước vào độ tuổi 20, tất cả khung xương đã hoàn thành công việc xây dựng.
Từ đó đến cả cuộc đời còn lại về sau, cơ thể chỉ dựa trên nguồn vốn xương này
để duy trì và bảo vệ.
Để xây dựng một khung xương tốt, cơ thể
rất cần canxi. Khối lượng xương càng lớn thì lượng canxi cung cấp cho cơ thể
càng nhiều. Vì thế, lượng thức ăn phải đảm bảo từ 1.200 - 1.300mg canxi mỗi
ngày.
Một trong những nguồn thực phẩm cung
cấp canxi nhiều nhất là sữa và các chế phẩm từ sữa, cá nhỏ kho nhừ ăn cả xương,
vừng và một số loại rau xanh đậm lá. Ngoài ra, tập thể dục thể thao hàng ngày
cũng có tác dụng rèn luyện và bảo vệ xương được chắc khoẻ hơn.
Một khi không cung cấp đủ lượng canxi
thì xương trông bề ngoài cũng lớn lên, dài ra nhưng yếu ớt, mỏng manh và dễ
gãy. Một số trẻ em không nhận được đầy đủ canxi cho cơ thể là do ăn kiêng vì sợ
béo. Do vậy, ngay cả với chế độ ăn giảm béo cũng cần phải cung cấp đủ lượng
canxi. Nên bổ sung từ 2 đến 3 cốc sữa mỗi ngày hoặc dùng các sản phẩm từ sữa để
cung cấp đủ lượng canxi cho cơ thể.
Nguồn thực phẩm cung
cấp canxi nhiều nhất là sữa và các chế phẩm từ sữaCác
yếu tố dinh dưỡng ảnh hưởng tới nhu cầu canxi
Dinh dưỡng là một yếu tố quan trọng ảnh
hưởng đến nhu cầu canxi của cơ thể. Các chất dinh dưỡng tương tác chính là Na,
protein, cafein, và chất xơ. Trong đó, chất xơ và cafein có ảnh hưởng mạnh nhất
đến quá trình hấp thu canxi trong cơ thể, còn Na và protein lại ảnh hưởng đến
bài tiết canxi trong nước tiểu.
Tác
động trên ruột non: hấp thu canxi
Chất xơ:
Việc hấp thu canxi có thể thay đổi tùy thuộc vào bản chất, nguồn gốc của chất
xơ. Nhiều loại chất xơ từ các loại rau xanh, đậu quả, quả có màu vàng, chuối...
không ảnh hưởng tới việc hấp thu canxi.
Song ngược lại, chất xơ trong vỏ lúa
mạch, vỏ ngũ cốc lại làm giảm hấp thu của canxi trong bữa ăn thử nghiệm, nhưng
nhìn chung là tương đối thấp.
Chất xơ khi kết hợp các thành phần khác
của thức ăn như phytat và oxalat cũng sẽ làm giảm sự hấp thu canxi thức ăn.
Cafein:
Một tách cà phê có thể làm giảm sự hấp thu 3mg canxi, tác động này giảm đi nếu
cho thêm 1 hoặc 2 thìa sữa.
Chất béo:
Chất béo đôi khi cũng làm giảm sự hấp thu canxi. Tuy nhiên, đối với người
trưởng thành khoẻ mạnh thì không ảnh hưởng gì.
Tác
động trên hệ tiết niệu
Protein và Na:
Ảnh hưởng đáng kể đến nhu cầu canxi trong cơ thể. Cả hai chất dinh dưỡng này
làm tăng sự đào thải canxi qua nước tiểu. Na và Ca giống nhau ở hệ thống vận
chuyển. Cứ 2.300 mg Na bài tiết do thận thì kéo theo mất 20 - 60 mg canxi theo
chúng ra ngoài. Còn đối với người trưởng thành, cứ chuyển hoá 1 gram protein se
làm mất đi 1 mg canxi qua nước tiểu.
Photpho:
Chất này có nguy cơ làm giảm khả năng hấp thu canxi. Ở người trưởng thành, tỷ
số canxi/photpho dao động từ 0.2 đến trên 2.0 là không ảnh hưởng đến cân bằng
canxi.
Tăng
hấp thu canxi
Có tương đối ít chất làm tăng sự hấp
thu canxi trong cơ thể. Đường lactose làm nâng cao sự hấp thu canxi, nhưng hiệu
quả mới chỉ xác định trên chuột. Do vậy, khả năng hấp thu canxi thấp, hy vọng
có thể cải thiện giá trị sinh học của canxi. Như Latose casein photphopetide từ
sữa đã cho thấy có sự cải thiện hấp thu canxi trong hệ thống thí nghiệm, mặc dù
hiệu quả trên người còn ít. Acid amin lysine cũng cho thấy tác dụng làm tăng
hấp thu canxi, nhưng chứng minh trên người hiện nay vẫn còn chưa được xác định.
Khuyến
nghị về nhu cầu canxi
Theo khuyến nghị của Viện dinh dưỡng
năm 2007, nhu cầu canxi hàng ngày theo các nhóm tuổi là khác nhau, đối với các
bé trai và bé gái là tương đồng giống nhau:
Bài bình luận
Bình luận