Nội dung trên thu hút sự quan tâm của nhiều người tại hội thảo: "Chống hàng nhái, giả bảo vệ thương hiệu và quyền lợi NTD tại TP.HCM", diễn ra nhân ngày quốc tế NTD 15/3.

Hàng dỏm "sống khỏe"!

"Hiện nay, nạn hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) diễn ra khá phổ biến với tính chất ngày càng nghiêm trọng. Đáng lo ngại là loại hàng hóa này lại xuất hiện rộng khắp, từ siêu thị, trung tâm thương mại đến cửa hàng, chợ và len lỏi vào đời sống NTD", ông Nguyễn Thanh Bình – Trưởng đại diện văn phòng đại diện Cục SHTT tại TP.HCM, bức xúc.

Chủng loại mặt hàng vi phạm rất đa dạng, từ hàng tiêu dùng đến hàng vật tư, nguyên liệu cho sản xuất. Đặc biệt, những loại hàng giả như: rượu, thuốc lá, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, phân bón, giống cây trồng... đang đe dọa sức khỏe, tính mạng NTD. Số lượng hàng nhái, giả cơ quan chức năng phát hiện trong thời gian gần đây lên tới con số hàng ngàn đơn vị sản phẩm. Chỉ trong tháng 2/2010, lực lượng quản lý thị trường TP.HCM đã thu giữ gần 300.000 đơn vị mỹ phẩm các loại là hàng nhái, giả mạo nhãn hiệu.

Ông Phạm Hữu Cát – Phó chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa miền Nam, cho biết: kết quả kiểm tra theo chuyên đề năm 2009 cho thấy, có rất nhiều vụ vi phạm về chất lượng sản phẩm, tập trung vào các mặt hàng: dây điện, dụng cụ điện gia dụng; xăng dầu; mũ bảo hiểm; đồ chơi trẻ em, quần áo xuất xứ Trung Quốc chứa chất độc hại (hàm lượng formaldehyde vượt quá mức cho phép).

Bà Nguyễn Thị Kim Lệ - GĐ Công ty TNHH Toàn Thạnh nêu khó khăn: "Là đơn vị nhập khẩu, phân phối sản phẩm sữa tắm nhãn hiệu White Care đã đăng ký SHTT nhưng chúng tôi bất lực trước tình trạng sản phẩm của mình bị làm nhái, giả tràn lan. Bức xúc hơn là sản phẩm nhái, giả này lại ngang nhiên bày bán ngay trong một số siêu thị, chuỗi cửa hàng lớn, dễ gây nhầm lẫn cho NTD". Hiện, đã có hơn 10 cơ sở làm nhái sản phẩm White Care, dán cả tem chống giả và được phân phối rộng rãi trên thị trường với giá chỉ bằng một nửa hàng chính hãng. Nhưng khó có thể truy lùng được tận gốc cơ sở sản xuất vì trên nhãn sản phẩm chỉ ghi số điện thoại "ma" hoặc địa chỉ chung chung "khu cửa khẩu Mộc Bài, Tây Ninh"!

Đáng nói là, để mặt hàng mỹ phẩm vào được cửa hàng, siêu thị thì cần phải có giấy phép lưu hành sản phẩm. Trong khi đó, nhãn hiệu White Care đã được bảo hộ SHTT nhưng các sản phẩm giả mạo cũng vẫn có được "giấy thông hành" để ngang nhiên vào cửa hàng, siêu thị. Cuối cùng, cả doanh nghiệp và NTD đều thiệt. "Cục Quản lý dược và Cục SHTT cần phối hợp chặt chẽ để tránh tình trạng cấp giấy phép lưu hành cho nhiều đơn vị cùng kinh doanh một nhãn hàng, trong khi sản phẩm đã được bảo hộ SHTT", bà Lệ kiến nghị.

Tự bảo vệ mình?

Việt Nam gia nhập WTO, các rào cản thương mại giảm đồng nghĩa với số lượng khổng lồ hàng hóa các nước ào ạt vào thị trường. Đây là  điều kiện  lý tưởng cho nạn sản xuất kinh doanh hàng nhái, hàng giả. Công nghệ sản xuất hàng giả cũng ngày càng tinh vi khiến NTD lúng túng khi xác định thật – giả.

Trong khi đó, nhận thức của cộng đồng về SHTT chưa cao, NTD VN chưa có ý thức đấu tranh chống hàng nhái, giả và ngại va chạm với cơ quan bảo vệ pháp luật. Còn doanh nghiệp thì phần lớn chưa nhận thức được tầm quan trọng của SHTT trong phát triển kinh doanh, thương hiệu nên không đăng ký SHTT. Các doanh nghiệp đã đăng ký SHTT thì lại chưa chủ động đấu tranh chống hàng nhái, giả; thiếu thông tin hướng dẫn NTD phân biệt hàng giả với hàng chính hãng. Các doanh nghiệp cũng không nhiệt tình hợp tác giải quyết khi cơ quan chức năng phát hiện hàng giả do sợ mất uy tín, tốn thời gian, tốn kinh phí.

Rất khó phân biệt hàng thật, giả

Mặt khác, theo ông Bình: "Tổ chức bộ máy của hệ thống thực thi quyền SHTT không khoa học. Hiện có đến năm cơ quan hành chính có chức năng và thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính về SHTT, gây chồng chéo, dẫn đến tình trạng "dễ làm, khó bỏ”. Bên cạnh đó, lực lượng cán bộ còn thiếu và năng lực về giải quyết, xử lý xâm phạm quyền SHTT của cán bộ còn hạn chế".

Đại diện Văn phòng luật sư Phạm và liên danh cho rằng, với thủ tục pháp lý hiện nay, buộc NTD khi muốn khiếu kiện phải chứng minh được thiệt hại do hàng nhái, giả gây ra thì rất khó. Bên cạnh đó, mức phạt nhẹ chưa đủ sức răn đe các cơ sở làm ăn gian dối. Trong khi ở các nước phát triển, nếu quyền lợi NTD bị xâm phạm, ngoài phải bồi thường thiệt hại, đối tượng vi phạm còn phải "bồi thường trừng trị lỗi vi phạm" với mức rất nặng để tình trạng không tiếp diễn.

"Từ trước đến nay, chính bản thân NTD cũng không biết và không sử dụng hết quyền lực của mình", ông Bạch Văn Mừng – Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) nói. Chủ đề của ngày NTD Quốc tế năm nay là "Tiền của chúng ta, quyền của chúng ta". NTD có quyền không mua hàng hóa không đảm bảo an toàn, chất lượng mà chọn hàng hóa của doanh nghiệp chân chính, vừa có lợi cho mình, vừa góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế.

Tuy nhiên, ông Mừng cũng cho rằng, để đẩy lùi nạn hàng nhái, hàng giả và bảo vệ quyền lợi NTD, thì cần có sự chung tay, phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, NTD và đẩy mạnh vai trò của giới truyền thông, các tổ chức xã hội  để tuyên truyền, vận động trong cuộc chiến chống hàng nhái, giả.

Dự thảo Luật Bảo vệ quyền lợi NTD sẽ được Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp vào tháng 5/2010 và xem xét thông qua vào tháng 10/2010. Hy vọng sự ra đời của Luật Bảo vệ quyền lợi NTD sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc cho hoạt động bảo vệ quyền lợi NTD.