Tiến sĩ Nguyễn Cao Luận, Trưởng khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) cho biết, khoa từng tiếp nhận bệnh nhi ba tuổi bị suy thận mạn (STM), phải chạy thận nhân tạo.

Trẻ bị suy thận mạn kém phát triển

Tiến sĩ Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai, còn nhớ mãi một trường hợp bệnh nhi 12 tuổi bị STM. Đứa trẻ này bỗng nhiên bị phù, hay mệt, chán ăn nên gia đình đưa lên khoa Nhi khám và được chẩn đoán là bị hội chứng thận hư. Sau khi uống thuốc, bệnh nhi hết phù nhưng lại không tái khám theo lời hẹn của bác sĩ. Sau vài tháng, cháu bỗng bị phù nặng hơn trước, bụng trướng to. Lần này gia đình mới đưa lên khám lại nhưng đã muộn, cháu bé đã bị STM.

Theo bác sĩ Dũng, nguyên nhân hàng đầu gây STM ở trẻ là viêm cầu thận. Thông thường trẻ bị đợt viêm cầu thận cấp sẽ tự khỏi. Điều này khiến nhiều bậc cha mẹ chủ quan không điều trị dứt điểm cho con nên viêm cầu thận cấp tái đi tái lại nhiều lần. Nhiều nghiên cứu cho thấy 5% - 10% trẻ viêm cầu thận cấp sẽ phát triển thành mạn tính và gây biến chứng STM sau 10 năm. Điều đáng lo ngại là trẻ rất dễ bị viêm cầu thận cấp sau đợt viêm họng hoặc viêm da (mụn nhọt, lở loét trên da) do liên cầu khuẩn. Tỷ lệ này lên tới 80%.

Nguyên nhân thứ hai là trẻ bị viêm bể thận, viêm thận kẽ. Ngoài ra, bệnh cũng hay gặp ở những trẻ bị các bệnh bẩm sinh như dị dạng mạch máu thận, dị dạng tiết niệu…

Tiến sĩ Luận cho biết, trẻ STM thường có những biểu hiện như xanh xao, thiếu máu, sút cân, người mệt mỏi, biếng ăn, phù toàn thân… Một số trường hợp có biến chứng cao huyết áp, đái ra máu. Cơ thể trẻ bị STM kém phát triển, ít biến đổi khi bước vào giai đoạn dậy thì. Có tới 50% trường hợp mắc bệnh dù đến tuổi 15 vẫn cao dưới mức bình thường. Ngoài ra, trẻ dễ bị gặp biến chứng thiếu dưỡng xương dẫn tới biến dạng xương, loãng xương.

Kiểm soát chặt chế độ ăn

Các bác sĩ cảnh báo, khi STM là bệnh đã tiến triển dần đến suy thận giai đoạn cuối. Trẻ em bị STM ít gặp hơn ở người lớn nhưng nếu gặp thì tình trạng bệnh lý lại nặng hơn rất nhiều. Phương pháp hiệu quả nhất hiện nay là ghép thận. Tuy nhiên, theo tiến sĩ Luận, phương pháp này cũng gặp khó khăn rất lớn như nguồn tạng phù hợp khan hiếm, ngay cả khi trẻ được ghép thận thì nguy cơ nhiễm trùng, nuôi dưỡng sau ghép cũng phức tạp hơn người lớn. Các phương pháp điều trị bảo tồn như chạy thận nhân tạo, lọc màng bụng chỉ có vai trò kéo dài thời gian ổn định chức năng thận và làm chậm tiến triển của bệnh. Khả năng kéo dài sự sống cho bệnh nhi cũng chỉ được 4 - 5 năm.

Do đó, các bác sĩ khuyến cáo, cha mẹ nên chú ý chăm sóc sức khỏe cho trẻ, vệ sinh răng miệng, giữ gìn trẻ luôn sạch sẽ, phòng và điều trị sớm các nhiễm khuẩn ở họng và da, phát hiện sớm các bệnh thận bẩm sinh gây STM. Cha mẹ nên cho trẻ đi thử nước tiểu định kỳ hai lần mỗi năm. Ngay khi trẻ có biểu hiện biếng ăn, người mệt mỏi, sút cân, cần đưa đi khám tại các cơ sở y tế.

Đối với trẻ đã bị STM, chế độ ăn giữ vai trò quan trọng. Cha mẹ phải kiểm soát chặt chẽ việc tuân thủ chế độ dinh dưỡng của trẻ, không cho trẻ được ăn mặn hoặc uống quá nhiều nước. Đặc biệt, trẻ bị STM cần tránh ăn các hoa quả, rau chứa nhiều kali như lựu, mít, cam, chanh, bưởi, chuối, nho, dừa, nhãn khô, vải khô, điều, hạt dẻ, chocolate, rau dền, rau muống, mồng tơi, đậu cuve, khoai tây, cà chua, khoai lang, su hào, nấm … Có thể sử dụng các loại quả ít kali như lê, quýt, vú sữa, dưa hấu, táo, nước ép quất, mía, mận, dứa hoặc các loại rau họ bầu bí, mướp, súp lơ, bong cải xanh …